Πιστεύεις ότι ξοδεύεις πολύ χρόνο κάνοντας scroll στο κινητό σου; Δεν είσαι μόνος!

Τι συμβαίνει στον εγκέφαλό μας όταν κάνουμε διάλειμμα από τα social media;

Πιστεύεις ότι ξοδεύεις πολύ χρόνο κάνοντας scroll στο κινητό σου; Δεν είσαι μόνος! Ο μέσος Αμερικανός ενήλικας καταγράφει πάνω από δύο ώρες την ημέρα στα social media, ενώ οι έφηβοι περνούν τον διπλάσιο χρόνο σε πλατφόρμες όπως το TikTok και το Instagram.

Όπως προειδοποιούν οι ειδικοί, τα social media έχουν εθιστικά χαρακτηριστικά. Περισσότεροι άνθρωποι αναζητούν τρόπους αποτοξίνωσης, με τις αναζητήσεις στο Google για «αποτοξίνωση από τα social media» να αυξάνονται κατά 60% τους τελευταίους μήνες, σύμφωνα με το National Geographic.

Οι επιπτώσεις των social media στον εγκέφαλό μας

Αναρωτιόμαστε συχνά αν ξοδεύουμε πάρα πολύ χρόνο κάνοντας scroll, και αυτή η ανησυχία επισημάνθηκε από το Oxford University Press, το οποίο επέλεξε τη φράση «σήψη του εγκεφάλου» ως τη φράση της χρονιάς για το 2024. Ο λόγος είναι ο τρόπος με τον οποίο τα social media επηρεάζουν το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου μας.

Η Anna Lembke, ειδικός στην ιατρική των εθισμών, εξηγεί ότι οι άνθρωποι μπορούν να εθιστούν στα social media όπως ακριβώς και στα ναρκωτικά. Κάθε like, σχόλιο ή χαριτωμένο βίντεο προκαλεί κύματα ντοπαμίνης στον εγκέφαλό μας. Όμως, ο εγκέφαλος μας είναι σχεδιασμένος να διατηρεί μια ισορροπία ντοπαμίνης. Το ατελείωτο scroll μπορεί να διαταράξει αυτή την ισορροπία, οδηγώντας σε ελλείμμα ντοπαμίνης και την ανάγκη για περισσότερη κατανάλωση των social media για να νιώσουμε «φυσιολογικοί».

Η αποχή από το feed μπορεί να βοηθήσει τον εγκέφαλο να επαναφέρει τις οδούς ανταμοιβής του, αποτρέποντας την «σήψη του εγκεφάλου».

Τα οφέλη της αποτοξίνωσης από τα social media

Η απομάκρυνση από τα social media, ακόμη και για μικρά διαλείμματα, έχει αποδειχθεί ωφέλιμη για την ψυχική υγεία. Μια μελέτη σε 65 κορίτσια διαπίστωσε ότι ένα τριήμερο διάλειμμα από τα social media βελτίωσε την αυτοεκτίμηση και τη συμπόνια τους, μειώνοντας τη ντροπή για το σώμα τους.

Ακόμα και μικρές διακοπές, όπως τα πρώτα διαλείμματα από τα social media, βοηθούν στην επανασύνδεση των οδών ανταμοιβής του εγκεφάλου και στη βελτίωση της ψυχικής υγείας. Συγκεκριμένα, οι συμμετέχοντες σε μια μελέτη δύο εβδομάδων, όπου περιορίστηκε η χρήση social media στα 30 λεπτά την ημέρα, ανέφεραν αυξημένη ικανοποίηση από τη ζωή, μειωμένα επίπεδα άγχους και βελτιωμένο ύπνο.

Πώς να κάνετε αποτοξίνωση από τα social media

Ανεξάρτητα από το αν αποφασίσετε να κάνετε διάλειμμα από τα social media για μερικές εβδομάδες ή απλά να μειώσετε τον χρόνο που αφιερώνετε, οι πρώτες μέρες μπορεί να είναι δύσκολες. Όπως εξηγεί η Lembke, είναι αναμενόμενο να εμφανιστούν συμπτώματα στέρησης, όπως άγχος ή λαχτάρα για την επόμενη δόση ντοπαμίνης. Ωστόσο, η υπομονή είναι το κλειδί για την αποκατάσταση της ισορροπίας στον εγκέφαλο.

Για μεγαλύτερη υποστήριξη, οι φίλοι μπορούν να συμβάλουν σε αυτό το ταξίδι. Μια μελέτη σε έφηβα κορίτσια βρήκε ότι η συνεργασία μέσω ενός ομαδικού chat (όπως το WhatsApp) ενίσχυσε την αίσθηση της κοινότητας και μείωσε τη φόβο της αποσύνδεσης.

Η επανασύνδεση με τις προσωπικές ανάγκες και επιθυμίες

Εκτός από τη βελτίωση των λειτουργιών του εγκεφάλου, η αποτοξίνωση από τα social media μπορεί να σας βοηθήσει να επανεκτιμήσετε τη σχέση σας με αυτές τις πλατφόρμες. Είναι ευκαιρία να αναρωτηθείτε αν ο χρόνος που περνάτε στα social media σας ωφελεί ή αν σας αποσπά από σημαντικές προσωπικές αλληλεπιδράσεις και καθημερινές δραστηριότητες.

Διατήρηση ισορροπίας μετά την αποτοξίνωση

Μετά από μια περίοδο αποτοξίνωσης, είναι σημαντικό να δημιουργήσετε στρατηγικές για να αποφύγετε την επιστροφή στην υπερκατανάλωση των social media. Ο Lembke συνιστά την εγκατάσταση φυσικών ή ψυχικών φραγμάτων, όπως το να μην κρατάτε το κινητό σας στην κρεβατοκάμαρα ή να απενεργοποιείτε τις ειδοποιήσεις.

Αντικαθιστώντας τις γρήγορες δόσεις ντοπαμίνης με δραστηριότητες που απαιτούν προσοχή και χρόνο, όπως η εκμάθηση ενός οργάνου ή το μαγείρεμα, μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της ισορροπίας στον εγκέφαλο.

Οι ειδικοί προτείνουν να προγραμματίζετε διαλείμματα από τα social media καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους για να διατηρήσετε μια ισχυρή ισορροπία χρήσης τους. Ένα διάλειμμα κάθε τόσο δεν σημαίνει ότι πρέπει να απαρνηθούμε τα social media εντελώς, αλλά να τους δώσουμε την ευκαιρία να επανέλθουμε στο κέντρο μας, να αναλογιστούμε πώς χρησιμοποιούμε τις πλατφόρμες και πώς μας επηρεάζουν.

Ελπίζω να βρήκατε χρήσιμες τις πληροφορίες!