Η επιστήμη απαντά: αντιμετωπίζεται μία ζόμπι αποκάλυψη;

Ας υποθέσουμε ότι μία από τις αναρίθμητες θεωρίες επιστημονικής φαντασίας για ζόμπι γίνεται πραγματικότητα και οι νεκροί σηκώνονται και περπατάνε ανάμεσα στους ζωντανούς. Πόσες ελπίδες επιβίωσης λες να έχει η ανθρωπότητα; Όχι πάρα πολλές. Ωστόσο, αν θέλεις να είσαι έτοιμος, ρίξε μια ματιά παρακάτω.

Φαίνεται πως το πρόσφατο “κόλλημα” του κινηματογράφου και της τηλεόρασης με τα ζόμπι έχει καταφέρει να διεισδύσει στα έδρανα της επιστήμης και να επηρεάσει ή να εμπνεύσει ερευνητές και επιδημιολόγους, οι οποίοι προσπαθούν να έχουν έτοιμες για όλους εμάς τις απαντήσεις, σε περίπτωση που μία μολυσματική νόσος εξαπλωθεί κάποτε στον πλανήτη.

Για παράδειγμα, ο μαθηματικός Robert Smith? (το επώνυμό του γράφεται, όντως, με ένα αγγλικό ερωτηματικό στο τέλος, για να μην είναι “αόρατος στο Google”, όπως λέει ο ίδιος) έχει καταλήξει από το 2009 σε μία μαθηματική εξίσωση που υπολογίζει τον ρυθμό με τον οποίο οι άνθρωποι θα μολύνονται από τους νεκροζώντανους, στην περίπτωση μίαςαποκάλυψης ζόμπι.

Τα μαθηματικά μοντέλα για ζόμπι του Smith? δημοσιεύτηκαν, το 2014, μαζί με εκείνα άλλων ερευνητών, τους οποίους έχει εμπνεύσει να ασχοληθούν με το θέμα, σε βιβλίο με τίτλο “Μαθηματική μοντελοποίηση των ζόμπι”. Και μπορεί το γεγονός να φαίνεται παράξενο, αλλά η εξίσωση του Smith? μπορεί να διαδραματίσει εξέχοντα ρόλο στην επιδημιολογία.

Αν και έχει διαμορφωθεί, προφανώς, βασιζόμενη πάνω σε απολύτως θεωρητικά γεγονότα, η συγκεκριμένη εξίσωση αντιμετωπίζει τα ζόμπι ως ιούς και ως εκ τούτου, χρησιμοποιούμενη για τη μοντελοποίηση του τρόπου ξεσπάσματος και εξάπλωσης ασθενειών στον σύγχρονο κόσμο (HIV, μαλάρια κ.α.), είναι ένα πολύτιμο εργαλείο στα χέρια της επιστήμης.

Μάλιστα, ο Smith? δεν είναι ο μόνος που χρησιμοποιεί τα ζόμπι για να τραβήξει τα βλέμματα του κοινού πάνω στη διερεύνηση επιστημονικών αρχών, ενώ ταυτόχρονα κάνει σοβαρή μελέτη. Γενικότερα, η ομοιότητα των ζωντανών νεκρών με τους ιούς, τους κάνει ιδανικά υποκείμενα για θεωρητική επιδημιολογική ανάλυση.

Ως αποτέλεσμα, τα μοντέλα πάνω στα ζόμπι έχουν ήδη βοηθήσει στην ανάπτυξη ενός μοντέλου για μία τουλάχιστον πραγματική ασθένεια, εκείνη του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV).

Επιστήμη εναντίον ζόμπι

Η εφαρμογή μαθηματικών τεχνικών σε ένα θέμα που έχει απασχολήσει έντονα την ποπ κουλτούρα τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, επιτρέπει θεωρητικές ασκήσεις υπό μορφή διασκέδασης στους κατά τα άλλα απασχολημένους με σοβαρότερα θέματα επιστήμονες. Και στην πορεία, αρκετοί εξ αυτών έχουν επιχειρήσει να απαντήσουν:

Σε περίπτωση που ζήσουμε μία ζόμπι αποκάλυψη (ή το ξέσπασμα μίας μολυσματικής επιδημίας), τι μπορούμε να κάνουμε;

Αν και οι προσπάθειες να απαντηθεί το ερώτημα δεν αποτελούν απλώς διασκεδαστικές ασκήσεις, αλλά στην πραγματικότητα προσπάθειες κατανόησης του τρόπου με τον οποίο μία νόσος μπορεί να επεκταθεί και να μολύνει ένα ευρύτερο σύνολο ατόμων, τίποτα δεν εμποδίζει εμάς από το να τις δούμε ως “συνταγή αντιμετώπισης ζόμπι”.

Μέσα από μία σειρά ερευνών, λοιπόν, διαπιστώνουμε πως οι ειδικοί κατέληξαν ότι για να αντιμετωπιστεί μία ζόμπι αποκάλυψη, πρέπει να απαντηθούν τρία βασικά ερωτήματα

• Πώς εξαπλώνεται;
• Πόσο γρήγορα είναι πιθανό να κινηθεί σε έναν πληθυσμό;
• Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να σταματήσει η μετάδοσή της;

Η εξάπλωση των ζόμπι

Οι ερευνητές σημειώνουν πως η κατανόηση της μεθόδου μετάδοσης είναι το κλειδί για να εξεταστεί η ταχύτητα εξάπλωσης του ιού των ζόμπι.

Για κάθε επιδημία που ξεσπά, οι επιδημιολόγοι προσπαθούν να υπολογίσουν μία βασική αναλογία αναπαραγωγής που περιγράφει τον μέσο αριθμό των επιπλέον περιστατικών που ένα μολυσμένο άτομο μπορεί να προκαλέσει. Αυτός ο αριθμός είναι συνήθως ενδεικτικός της επικινδυνότητας της επιδημίας. Όσο μεγαλύτερος, τόσο το χειρότερο.

Το κύριο μέλημα σε ένα μοντέλο ζόμπι αποκάλυψης, λοιπόν, είναι να διαπιστωθεί πόσους ανθρώπους μπορεί να δαγκώσει ένας ζωντανός νεκρός, προκαλώντας την εξάπλωση του ιού. Υποθέτοντας ότι ένα ζόμπι δεν πεθαίνει αλλά μόνο εξοντώνεται και δεν σταματά να τρώει παρά μόνο όταν δεν υπάρχει άλλο “φαΐ” (δηλαδή, άνθρωποι) ή όταν εξοντωθεί, τότε έχουμε πρόβλημα.

Ο λόγος είναι ότι με τα παραπάνω ως δεδομένα, ο αριθμός των ατόμων που μπορεί να δαγκώσει ένα ζόμπι εξαρτάται από πολλές άλλες μεταβλητές, με την πυκνότητα του πληθυσμού να είναι μία από τις πιο σημαντικές, καθώς μία πυκνοκατοικημένη περιοχή προσφέρει πολλές ευκαιρίες σε κάθε ζόμπι ενώ μία έρημος όχι και τόσο.

Επιπλέον, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι προσπάθειες των ανθρώπων να αποκρούσουν, να απομακρύνουν, να αποφύγουν ή να εξοντώσουν τα ζόμπι. Έτσι, εκτός από την πυκνότητα, χρειάζεται να υπολογιστεί η ικανότητα των ατόμων να καταστρέφουν τους νεκροζώντανους. Τέλος, πρέπει επίσης να υπολογιστεί αν τα ζόμπι κυνηγούν σαν άβουλα όντα ή αν είναι ευφυή.

Γενικά, μπέρδεμα. Αν βρεθείς ποτέ ως η τελευταία ελπίδα της ανθρωπότητας να βρει θεραπεία για έναν ιό ζόμπι, συνοπτικά πρέπει πρώτα να υπολογίσεις: πώς μεταδίδεται, πόσα πιθανά θύματα έχει κάθε ζόμπι, πόσο αποτελεσματικά αμύνεται η ανθρωπότητα και πόσο γρήγορα τα ζόμπι τρώνε το “φαΐ” τους. Καλή τύχη.

Ας υποθέσουμε, όμως, ότι τα υπολογίζεις όλα τα παραπάνω. Ποιος είναι ο τρόπος με τον οποίο θα εξαλείψεις τα ζόμπι, ώστε να σταματήσει η επιδημία;

Τρόποι αντιμετώπισης της επιδημίας

Οι επιδημιολόγοι έχουν 4 στρατηγικές οι οποίες οδηγούν στην αντιμετώπιση μίας επιδημίας. Διαλέγεις και παίρνεις:

Καραντίνα: η τέλεια απομόνωση είναι δύσκολη

Μία προφανής στρατηγική είναι η καραντίνα. Δηλαδή τα μολυσμένα άτομα να απομονωθούν σε καραντίνα, με την ελπίδα να αναπτυχθεί μία θεραπεία ή ένα εμβόλιο. Ωστόσο, αν και μία τέτοια στρατηγική έχει πιθανότητες επιτυχίας, η επίτευξη και η διατήρηση μίας τέλειας απομόνωσης είναι δύσκολη και επικίνδυνη, ενώ ταυτόχρονα χρειάζεται αρκετός χρόνος για την εύρεση της θεραπείας. Άσε που πρέπει να δράσεις ταχύτατα, ώστε να προλάβεις να ελέγξεις τον αριθμό των μολυσμένων πριν βγει εκτός ελέγχου.

Φυγή: η συνεχής κίνηση των υγιών ατόμων από τόπο σε τόπο

Η κλασική στρατηγική για τους πρωταγωνιστές στις ταινίες zombie: τα μη μολυσμένα άτομα εκκενώνουν την πληγείσα περιοχή, προσπαθώντας να δημιουργήσουν απόσταση μεταξύ των υγειών και των μολυσμένων. Αυτό τυπικά γίνεται όταν τα μολυσμένα άτομα έχουν ξεπεράσει αριθμητικά τα υγιή και η καραντίνα δεν είναι λύση. Η επιτυχία ωστόσο αυτής της στρατηγικής βασίζεται στη συνεχή ικανότητα ή όχι των υγιών ατόμων να παραμένουν μακριά από τους μολυσμένους, αλλά και στην ικανότητά τους να δημιουργήσουν ένα ασφαλές περιβάλλον. Είσαι σίγουρος ότι έχεις τα κατάλληλα εφόδια επιβίωσης;

Δύο ακραίες λύσεις…

Μία ακραία και τρομακτική λύση, η οποία προηγείται (ή συνυπάρχει) της φυγής, είναι η προληπτική θανάτωση των κατοίκων μίας περιοχής της οποίας έχει πληγεί το μεγαλύτερο ποσοστό ανθρώπων. Ωστόσο, πρέπει να τα βάλεις με την ηθική σου, καθώς ανάμεσα στους μολυσμένους υπάρχουν και υγιείς. Και να είσαι βέβαιος ότι βάζεις στο στόχαστρο τηνπρώτη και μόνη εστία μόλυνσης. Είσαι;

Όταν όλα τα άλλα αποτύχουν, η αντιμετώπιση των μολυσμένων με στόχο τη θανάτωσή τους είναι η μόνη επιλογή. Σε αυτήν την περίπτωση, χρειάζεται ένα σύστημα διαγνωστικού ελέγχου το οποίο εγγυάται ότι διακρίνονται οι μολυσμένοι από τους υγιείς. Όταν έχουμε να κάνουμε με ζόμπι, νομίζουμε ότι τα πράγματα είναι ξεκάθαρα. Αλλά πόσο εύκολη είναι η μάχη με τις ορδές των ζωντανών νεκρών, ώστε να εξοντωθούν;

Τελικά, θα σωθούμε;

Ιδού η απορία. Η ανάλυση των ζόμπι δεν είναι τόσο απλή όσο η παραδοσιακή μοντελοποίηση ασθενειών, αφού όλοι οι νεκροί ανασταίνονται σαν ζόμπι και οι άνθρωποι προσπαθούν να σκοτώσουν τους μολυσμένους. Δύο μεταβλητές που, βεβαίως, δεν συναντούν οι επιστήμονες που μελετούν άλλες μεταδοτικές ασθένειες, οι οποίοι έχουν να κάνουν μόνο με ένα μη γραμμικό στοιχείο: την ίδια τη μετάδοση.

Αν, όμως, εμπιστευθούμε την περιβόητη εξίσωση του Smith?, τότε η απάντηση στο ερώτημα είναι, δυστυχώς, “μάλλον όχι”.

Στην εν λόγω εξίσωση, (βN)(S/N)Z = βSZ, το Ν συμβολίζει τον συνολικό πληθυσμό, το S τον αριθμό των ευπαθών ατόμων, το Ζ τα ζόμπι και το β την πιθανότητα μετάδοσης της κατάστασης. Με λίγα λόγια, το μοντέλο του μαθηματικού δείχνει ότι η μόλυνση από τους ζωντανούς νεκρούς θα εξαπλωθεί γρήγορα και ότι τα ζόμπι θα κυριαρχήσουν, τελικά, στον κόσμο.

Η υψηλή μολυσματικότητα μίας επιδημίας ζόμπι την καθιστά ασταμάτητη, σύμφωνα με το μοντέλο του Smith?. “Χρειάζεται μόλις ένα ζόμπι για να μολυνθεί μία ολόκληρη πόλη και ούτε η καραντίνα ούτε μια πιο αργή εξέλιξη της νόσου μπορεί να σταματήσει μια αποκάλυψη ζόμπι -μόνο να την καθυστερήσει”, σημειώνει χαρακτηριστικά ο μαθηματικός.

Ο Smith? πιστεύει ότι μόνο συχνές και συντονισμένες επιθέσεις εναντίον των πρώτων ζωντανών νεκρών μπορούν να σώσουν την ανθρώπινη φυλή, στην περίπτωση μίας αποκάλυψης των ζόμπι. Η επιλογή, δηλαδή, της πιο σκληρής από τις τέσσερις στρατηγικές αντιμετώπισης μίας επιδημίας. Ωστόσο, θα ήταν έτοιμη η ανθρωπότητα να “ισορροπήσει” σε τόσο ευαίσθητες, ηθικά γκρίζες ζώνες;

Μάλλον όχι. Ευτυχώς, δηλαδή, που η ζόμπι αποκάλυψη περιορίζεται στις οθόνες μας, ώστε εμείς να κάνουμε μερικές “αρρωστημένες σκέψεις” σκεπτόμενοι από απόσταση πώς και αν θα επιβιώναμε σε έναν κόσμο των ζωντανών νεκρών και οι επιστήμονες να έχουν αφορμές και πεδία για μελέτες που οδηγούν σε πρακτικές λύσεις για πραγματικά σοβαρά ζητήματα, διεγείροντας παράλληλα το ενδιαφέρον του κοινού.

Πηγή: pathfinder.gr