Μανταλένα: H γυναίκα που τόλμησε να πιάσει το σταυρό στα Θεοφάνεια (βίντεο)

Η ιστορία της γιορτής των Θεοφανείων και η μοναδική γυναίκα που παράβλεψε τον όρο του ανδροκρατούμενου εθίμου.- Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή

«Άλλος με τη βάρκα μαααας!» Διαβάζοντας τον τίτλο αυτού του κειμένου, μπορεί κάποιοι να αναρωτήθηκαν αν η Μανταλένα που έπεσε στη θάλασσα για να πιάσει το σταυρό στα Θεοφάνεια ήμουν εγώ…

 Όσοι όμως έχουν δει την ταινία «Μανταλένα» του 1960 με την Αλίκη Βουγιουκλάκη και θυμούνται την πλοκή, τότε καταλαβαίνουν ότι σε εκείνη αναφέρομαι. Σας μπέρδεψα, ε; H αλήθεια είναι ότι κι εγώ στη θέση της… θα έπεφτα στη θάλασσα…

Τα Θεοφάνεια είναι μία από τις μεγαλύτερες γιορτές τις ορθοδοξίας -σε ανάμνηση της Βάπτισης του Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό από τον Άγιο Ιωάννη τον Βαπτιστή- και γιορτάζεται στις 6 Ιανουαρίου.

Παραμονή αυτής της σημαντικής μέρας, ξεκίνησα να γράφω την όμορφη ιστορία αυτής της γιορτής και την εξέλιξή της στους αιώνες. Όταν άρχισα να περιγράφω το έθιμο της ανέλκυσης του Τιμίου Σταυρού, το μυαλό μου πήγε κατευθείαν στην κινηματογραφική Μανταλένα και την Αλίκη που κάποτε, μετά το τέλος μιας παράστασής της, μου είπε: “Σε λένε Μανταλένα γλυκιά μου;! Ωω! Τί μου θύμισες… Όμορφες εποχές… Ξέρεις… Κι εμένα σε μια ταινία – που αγαπούσα πολύ- με έλεγαν ‘Μανταλένα’!”

  Επανέρχομαι στο θέμα των Θεοφανείων… Μια γιορτή που όλοι μας μας γνωρίζουμε. Πόσοι, όμως, ξέρουμε την όμορφη ιστορία της και την εξέλιξή της στους αιώνες; Ας ξεκινήσουμε από το όνομά της… Προκύπτει από την φανέρωση των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδας.

  Σύμφωνα με τις ευαγγελικές περικοπές, όταν ο Ιησούς ήταν 30 ετών, ο Ιωάννης ο Πρόδρομος- γιος του Ζαχαρία και της Ελισάβετ- διέμενε στην έρημο, ασκητεύοντας και κηρύττοντας το βάπτισμα μετανοίας. Με μεγάλη του έκπληξη, βάπτισε και τον Ιησού στον Ιορδάνη ποταμό. Εκείνη δε τη στιγμή της Βάπτισης κατέβηκε από τον ουρανό το Άγιο Πνεύμα υπό μορφή περιστεράς στον Ιησού. Τότε ακούστηκε φωνή από τον ουρανό που έλεγε: Ούτος εστίν ο Υιός μου ο αγαπητός εν ω ευδόκισα”.
Τρεις από τους τέσσερις Ευαγγελιστές, ο Ματθαίος Γ`:13-17 ο Μάρκος Α`:9-11, και ο Λουκάς.Γ΄:21,2 έχουν καταγράψει αυτό το γεγονός. Αυτή ήταν και η μοναδική εμφάνιση της Τριάδος.

Μπορεί να μην είναι γνωστό πότε ακριβώς καθιερώθηκε ο εορτασμός της Βάπτιση του Ιησού, αναφάνηκε όμως πολύ νωρίς στην πρώτη Εκκλησία των Χριστιανών. Ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς (Στρωμ. βιβλ. α΄) αναφέρει πως κάποιοι αιρετικοί -οι περί τον Βασιλείδη γνωστικοί στις αρχές του Β΄ αιώνα – γιόρταζαν την ημέρα της Βάπτισης του Κυρίου «προδιανυκτερεύοντες». Άλλοι γιόρταζαν στις 6 Ιανουαρίου και άλλοι στις 10 Ιανουαρίου.

Τον 3ο αιώνα η γιορτή ήταν κοινότατη σε όλη την Χριστιανική Εκκλησία. Ο Gieseler ( Kirchengeschichte I ,376) δέχθηκε ότι πρώτοι οι Βασιλειδιανοί καθιέρωσαν τα Θεοφάνεια και ο Neander (Kirchengeschichte I 386) θέτει το ερώτημα: πως από «αιρετικούς» το δέχθηκε η Εκκλησία; Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος παραδέχεται και περιγράφει τη γιορτή ως «αρχαία πανήγυρης» πιθανώς στην Αντιόχεια τη Μεγάλη, και ότι από εκεί την παρέλαβαν οι Γνωστικοί Βασιλειδιανοί. Οι Αποστολικές Διαταγές (η΄ 38) λένε ότι η εορτή των Επιφανείων «ήγετο δια το εν αυτή ανάδειξιν γεγενήσθαι της του Χριστού θεότητος».

Μετά το τέλος του 3ου αιώνα προστέθηκε και άλλη έννοια στον εορτασμό αυτό που άρχισε να πανηγυρίζεται και ως ημέρα της «εν σαρκί» φανερώσεως του Κυρίου. Το πιθανότερο είναι να ξεκίνησε από τότε και ο εορτασμός των Χριστουγέννων. Κατά τον 4ο αιώνα η γιορτή των Θεοφανίων γιορτάζεται πια με λαμπρότητα σε όλη την ανατολική Εκκλησία. Είναι άλλωστε η γιορτή του φωτισμού της ανθρωπότητας δια του Αγίου Βαπτίσματος. Στη Δύση τα Θεοφάνεια απαντώνται στα μέσα του 4ου αιώνα, αλλά από της εποχής αυτής φαίνεται στη Ρωμαϊκή Εκκλησία και άλλη μια εορτή αφιερωμένη στη κατά σάρκα Γέννηση του Ιησού στις 25 Δεκεμβρίου. Όταν πλέον καθιερώθηκε αυτή η ημερομηνία για τα Χριστούγεννα σε όλο τον Χριστιανικό κόσμο, έγινε και ο διαχωρισμός της εορτής των Φώτων στις 6 Ιανουαρίου, στα μέσα του 6ου αιώνα.

ΔΕΙΤΕ ΤΗΝ ΣΥΝΕΧΕΙΑ…

Πηγή: klik.gr