103,8 δευτερόλεπτα μουσικής: «Chariots of Fire»

Στις 8 Μαΐου 1982, ένα ορχηστρικό κομμάτι από συνθεσάιζερ εκθρόνισε τη Joan Jett από το Νο 1 του Billboard. Μέχρι σήμερα, είναι η μοναδική φορά που ελληνική υπογραφή έφτασε στην κορυφή των αμερικανικών charts.

8 Μαΐου 1982. Το Hot 100 έχει νέο Νο 1 — και δεν το τραγουδά κανείς, γιατί δεν έχει λέξεις. Είναι το θέμα μιας βρετανικής ταινίας για δρομείς του 1924, γραμμένο σε συνθεσάιζερ από έναν αυτοδίδακτο Έλληνα: τον Βαγγέλη Παπαθανασίου.

Για να φτάσει εκεί χρειάστηκε 22 εβδομάδες αναρρίχησης — ένα από τα πιο αργά ταξίδια προς την κορυφή στην ιστορία του τσαρτ. Στον δρόμο άφησε πίσω του το «I Love Rock ’n’ Roll». Έμεινε μία εβδομάδα. Κανένας Έλληνας δεν το έχει επαναλάβει από τότε.

Η ιστορία είχε ξεκινήσει με ένα… όχι. Το 1978 ο παραγωγός David Puttnam τού ζήτησε τη μουσική για το «Εξπρές του Μεσονυχτίου»· ο Παπαθανασίου αρνήθηκε. Τη δουλειά πήρε ο Giorgio Moroder — και μαζί το Όσκαρ.

Δύο χρόνια αργότερα, σε ένα πάρτι στο σπίτι του σκηνοθέτη Hugh Hudson, του πρότειναν τους «Δρόμους της Φωτιάς» με πειραχτικό δέλεαρ: την ευκαιρία να κερδίσει το Όσκαρ που «έχασε». Ο Hudson σκεφτόταν αρχικά ένα παλιότερο κομμάτι του, το «L’Enfant»· εκείνος προτίμησε να γράψει κάτι καινούργιο.

Ηλεκτρονική μουσική σε ταινία εποχής; Ακουγόταν παράταιρο. Λειτούργησε: το θέμα έντυσε τους δρομείς που τρέχουν σε αργή κίνηση στην παραλία και έγινε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα κινηματογραφικά μοτίβα όλων των εποχών.

«Κοιμόμουν τη στιγμή της βράβευσης. Το έμαθα την άλλη μέρα το πρωί.»

Βαγγέλης Παπαθανασίου, για τη βραδιά που κέρδισε το Όσκαρ Μουσικής του 1982 (μέσω Πρώτου Θέματος)

Το άλμπουμ έκατσε τέσσερις εβδομάδες στο Νο 1 και 97 συνολικά στο αμερικανικό Top 200, με τρία εκατομμύρια αντίτυπα μέσα στον πρώτο χρόνο. Η ταινία σήκωσε τέσσερα Όσκαρ — μαζί και της Καλύτερης Ταινίας.

Υπήρξε και δικαστικός επίλογος: ο συνθέτης Σταύρος Λογαρίδης υποστήριξε ότι το θέμα «δανειζόταν» δικό του κομμάτι. Το 1987, λονδρέζικο δικαστήριο αθώωσε τον Βαγγέλη — αφού εκείνος έστησε τα μηχανήματά του μέσα στην αίθουσα και έδειξε στους δικαστές πώς αυτοσχεδιάζει.

Σαράντα χρόνια μετά, το κομμάτι παίζει σε τελετές έναρξης, λαμπαδηδρομίες και κάθε αθλητικό μοντάζ σε αργή κίνηση. Και εκείνη η εβδομάδα του Μαΐου του 1982 παραμένει το μοναδικό ελληνικό Νο 1 της Αμερικής.

Ταυτότητα

• Σύνθεση, ερμηνεία, παραγωγή: Vangelis (Βαγγέλης Παπαθανασίου) · θέμα της ταινίας «Chariots of Fire» (Hugh Hudson, 1981)
• Single: Μάρτιος 1981, αρχικά με τίτλο «Titles»
• Νο 1 στο Billboard Hot 100: 8 Μαΐου 1982, για μία εβδομάδα, έπειτα από 22 εβδομάδες ανόδου — το μοναδικό Νο 1 Έλληνα καλλιτέχνη στις ΗΠΑ
• Άλμπουμ: Νο 1 στο Billboard 200 για 4 εβδομάδες (από 17/4/1982) · 97 εβδομάδες συνολικά στο τσαρτ
• Όσκαρ Καλύτερης Μουσικής 1982 — η ταινία κέρδισε συνολικά 4, μαζί και Καλύτερης Ταινίας

Πηγές

• Billboard: Forever No. 1 — Vangelis’ “Chariots of Fire”
• Πρώτο Θέμα: Η ιστορία πίσω από το μουσικό έπος — από το «όχι» στο Όσκαρ
• uDiscoverMusic: Vangelis’ Chart-Topping Film Score
• Wikipedia: Chariots of Fire (instrumental)

Κάθε μέρα, 103,8 δευτερόλεπτα μουσικής — μόνο στο City FM 103,8.