Το Πάσχα στην Καλαμάτα μυρίζει… μπαρούτι!

Αν βρεθείτε στη Μεσσηνία το Πάσχα πρέπει να είστε έτοιμοι για… πόλεμο! Οι μπαρουτοκαπνισμένες σαΐτες της Καλαμάτας είναι από τα πιο εντυπωσιακά πασχαλινά έθιμα της χώρας μας…

Βγαλμένο από τη Μεσσηνιακή ιστορία και τους ηρωικούς αγώνες των κατοίκων της Καλαμάτας κατά των Τούρκων, είναι το διάσημο πλέον έθιμο του σαΐτοπόλεμου. Σύμφωνα με την παράδοση, οι Μεσσήνιοι χρησιμοποίησαν τις σαΐτες για να αναχαιτίσουν το ιππικό των Τούρκων. Ο δυνατός θόρυβος και ο κρότος που προκάλεσαν τρόμαξαν τα άλογα τόσο πολύ που έριξαν κάτω τους αναβάτες τους και έφυγαν φοβισμένα. Αυτή η μάχη κερδήθηκε χάρη στην εφευρετικότητα των Μεσσηνίων και όχι στην αριθμητική υπεροχή. Υπήρξε το εναρκτήριο λάκτισμα για τη νικηφόρο πορεία του Αγώνα της Ανεξαρτησίας. Η ιστορία της σαΐτας επαναλήφθηκε επιτυχώς το 1826 στη μάχη της Βέργας, όπου οι Καλαματιανοί πετώντας τις αυτοσχέδιες κροτίδες τρόμαζαν τα άλογα και έριχναν τους έφιππους πολεμιστές του Ιμπραήμ.

Οι επονομαζόμενοι σαΐτολόγοι προετοιμάζονται όλο τον χρόνο για εκείνη την ημέρα. Ετοιμάζουν τα χαρμάνια και γεμίζουν τους χαρτονένιους σωλήνες που θα σκάσουν την Κυριακή του Πάσχα. Οι συμμετέχοντες χωρίζονται σε ομάδες των 10-15 ατόμων, με ονομασίες εμπνευσμένες από την Επανάσταση του 1821, όπως Φιλική Εταιρεία, Επαναστάτες, Μπουρλοτιέρηδες και Μπαρουτοκαπνισμένοι. Κάθε ομάδα απαρτίζεται από 15 με 20 άτομα (αρκετοί φορούν παραδοσιακές ενδυμασίες) και διαθέτει επικεφαλής, σημαιοφόρο, σαλπιγκτή και λάβαρο.

Η κάθε ομάδα υποστηρίζεται από τον άμαχο πληθυσμό, δηλαδή τους συγγενείς και φίλους των συμμετεχόντων. Με τις σαΐτες ανά χείρας, οι ομάδες περιμένουν το σύνθημα για να αρχίσουν την εκτόξευση. Μόλις το σύνθημα δοθεί, ο πόλεμος αρχίζει! Ο συναγωνισμός των μπουλουκιών, ξεσηκώνει το πλήθος, οι σαΐτες εκτοξεύονται κατά ριπάς και η εκκωφαντική βοή του σαϊτοπόλεμου λένε ότι ακούγεται μέχρι τα σύνορα των όμορων νομών.

Οι σαΐτολόγοι αντιμετωπίζουν με ιδιαίτερο πάθος και ενθουσιασμό το συγκεκριμένο έθιμο, και εκφράζονται κάπως έτσι: «Η μέση λυγίζει, τα γόνατα σπάνε, τα πόδια ψαλίδια, η πλάτη σκυμμένη, το κεφάλι χαμηλά, βλέμμα μακρινό, μυαλό σε έκσταση, χέρια φτερούγες».

Το έθιμο παλαιότερα αναβίωνε στο δημοτικό στάδιο του Μεσσηνιακού, όμως τα τελευταία χρόνια πραγματοποιείται στη Δυτική Παραλία (Παλιά Σφαγεία). Εκτός από την Καλαμάτα το συγκεκριμένο έθιμο αναβιώνει στη Μεσσήνη και την Αιθαία.

Πηγή: pass2greece.gr & kalamata.gr