Ένα τραγούδι, μία ιστορία: «Οδός Αριστοτέλους»

Η Αργυρώ του τραγουδιού υπήρξε. Και η Αριστοτέλους δεν είναι της Θεσσαλονίκης.

Είναι μια μικρή οδός κοντά στην πλατεία Βικτωρίας — τότε πλατεία Κυριακού. Εκεί μεγάλωσε ο Λευτέρης Παπαδόπουλος, κι εκεί ήταν το καφενεδάκι της μάνας μιας κοπέλας που είχε γίνει αρχηγός στην αλητοπαρέα της γειτονιάς.

Στην Κατοχή, μικρή, γυάλιζε παπούτσια Ιταλών στρατιωτών. Ένα στρατιωτικό καμιόνι την παρέσυρε· ο Αυστριακός φαντάρος που οδηγούσε φρόντισε να νοσηλευτεί, και μετά τον πόλεμο της έστελνε χρήματα από τη Βιέννη για να σπουδάσει.

Τριάντα χρόνια αργότερα, το καλοκαίρι του 1974, ο Παπαδόπουλος την έκανε τραγούδι.

«Την “Οδό Αριστοτέλους” την έγραψα το καλοκαίρι του 1974 και την έδωσα στον Γιάννη Σπανό.»
Λευτέρης Παπαδόπουλος, «ΤΑ ΝΕΑ», 25 Οκτωβρίου 2012

Οι πρόβες για τον δίσκο έγιναν στο πατρικό διαμέρισμα του Σπανού. Δώδεκα τραγούδια, μοιρασμένα σε τρεις φωνές: Γιάννης Πάριος, Γιάννης Καλατζής, Χάρις Αλεξίου. Έμενε το τελευταίο.

«Ο Σπανός ήθελε να το δώσει στον Πάριο, που ήταν ήδη φίρμα… Εγώ όμως ήθελα να το τραγουδήσει η Αλεξίου.»
Λευτέρης Παπαδόπουλος, ίδιο κείμενο

Το ζήτημα το έλυσε ο ίδιος ο Πάριος, με μια φράση:

«Αφού ο Λευτέρης προτιμά τη Χαρούλα, ας το πει η Χαρούλα.»
Γιάννης Πάριος, όπως τον μεταφέρει ο Λευτέρης Παπαδόπουλος

Το τραγούδι μπήκε τελευταίο στον δίσκο. Και άλλαξε τη ζωή της τραγουδίστριας.

«Από αυτό το τραγούδι, όπως έγινε και όπως το είπα, κατάλαβα ότι ήμουν πλέον τραγουδίστρια!»
Χάρις Αλεξίου, όπως τη μνημονεύει ο Λευτέρης Παπαδόπουλος

Ταυτότητα του τραγουδιού

• Μουσική: Γιάννης Σπανός
• Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
• Ερμηνεία: Χάρις Αλεξίου
• Δίσκος: «Οδός Αριστοτέλους», Minos MSM 229, 1974 — τελευταίο τραγούδι της δεύτερης πλευράς
• Εξώφυλλο: έργο του ζωγράφου Σπύρου Βασιλείου — δεν εικονίζονται οι ερμηνευτές

Σημείωση ακριβείας. Η πιο διαδεδομένη παρανόηση είναι ότι πρόκειται για την Αριστοτέλους της Θεσσαλονίκης· ο ίδιος ο στιχουργός τοποθετεί το τραγούδι στην αθηναϊκή οδό, στη γειτονιά της πλατείας Βικτωρίας. Δεν τεκμηριώνεται ότι η Αργυρώ ήταν παιδικός έρωτάς του — τη γράφει ως αρχηγό της παρέας. Ο Πάριος δεν αρνήθηκε να το τραγουδήσει· υποχώρησε οικειοθελώς. Οι πηγές διαφωνούν για τον μήνα κυκλοφορίας (καλοκαίρι ή Δεκέμβριος 1974) και για την κατάληξη της Αργυρώς.

Πηγές

• Λευτέρης Παπαδόπουλος, «ΤΑ ΝΕΑ», 25 Οκτωβρίου 2012 (αυτοβιογραφικό κείμενο) και 9 Αυγούστου 2012 (Δ. Ν. Μανιάτης).
• Ένθετο «Η Καθημερινή» — «100 δίσκοι και η ιστορία τους».
• Discogs, Minos MSM 229 (1974) — συντελεστές· επίσημο κανάλι Haris Alexiou.
• ogdoo.gr, Νίκος Αναγνωστάκης, 17 Ιανουαρίου 2019.

Μπείτε στο messiniaradio.gr και ακούστε το τραγούδι της ημέρας.