Η βόλτα της ημέρας: Βυζαντινή Μεσσηνία σε μία μέρα — οι παλιές εκκλησιές του κάμπου

Φωτο: Drakopoulosdim / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Ανάμεσα στα κάστρα και τις αμμουδιές της, η Μεσσηνία κρύβει και μια πιο σιωπηλή ομορφιά: τις βυζαντινές εκκλησιές του κάμπου. Μια Κυριακή του Σεπτέμβρη, με το φως να γλυκαίνει και τα χωράφια να μυρίζουν φθινόπωρο, είναι η καλύτερη μέρα να τις επισκεφθείτε με τη σειρά — ένας κύκλος γεμάτος τρούλους, πέτρα και ησυχία.

Ένας τόπος γεμάτος ιστορίες

Στα χρόνια που η Πόλη όριζε τον Μοριά, ο μεσσηνιακός κάμπος γέμισε εκκλησιές — και μερικές στέκουν ακόμα, οχτώ αιώνες μετά. Η Ζωοδόχος Πηγή της Σαμαρίνας, χτισμένη στα τέλη του 12ου αιώνα σε μια πτυχή του λόφου κοντά στην Ανδρούσα, λογαριάζεται από τα ωραιότερα βυζαντινά μνημεία της Πελοποννήσου: κεραμοπλαστικά σαν κέντημα, μαρμάρινο τέμπλο από το φημισμένο «εργαστήρι της Σαμαρίνας», τοιχογραφίες που κρατούν ακόμα τα χρώματά τους. Στην Καλαμάτα, οι Άγιοι Απόστολοι με τον βυζαντινό πυρήνα τους έδεσαν το όνομά τους με το 1821 — εδώ ψάλθηκε η δοξολογία της 23ης Μαρτίου, όταν η πόλη απελευθερώθηκε πρώτη. Και στους πρόποδες της Ιθώμης, το Ανδρομονάστηρο χτίστηκε σαν κάστρο, με πύργους και πολεμίστρες, γιατί η πίστη εκείνα τα χρόνια ήθελε και τείχη.

Τι θα δείτε

• Στάση 1η — Άγιοι Απόστολοι, Καλαμάτα: το πετράδι της πλατείας, μικρό κι ατόφιο· ξεκινήστε από εδώ πριν φύγετε για τον κάμπο.
• Στάση 2η — Ζωοδόχος Πηγή Σαμαρίνας: ανάμεσα σε Καλογερόραχη και Ελληνοκκλησιά· κοιτάξτε ψηλά τον τρούλο και χαμηλά τα σκαλιστά μάρμαρα.
• Στάση 3η — Ανδρομονάστηρο: το οχυρωμένο μοναστήρι στη ρεματιά, αναστηλωμένο και ολοζώντανο ξανά.
• Στάση 4η — Γεφύρι της Μαυροζούμενας: για φινάλε, το μεσαιωνικό τρισκελές γεφύρι λίγο έξω από τον Μελιγαλά — μια γέφυρα που είδε να περνούν από πάνω της όλοι οι αιώνες που μόλις γνωρίσατε.

Τι να ξέρετε πριν πάτε

• Πολλά βυζαντινά μνημεία μένουν κλειδωμένα για προστασία — μα και απ’ έξω «διαβάζονται» υπέροχα· για το εσωτερικό τους, ρωτήστε στα χωριά ή ενημερωθείτε από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας.
• Αν πετύχετε λειτουργία στους Αγίους Αποστόλους, μπείτε — με σεμνή ενδυμασία και δίχως βιασύνη.
• Το απογευματινό φως χρυσώνει την πέτρα και τα κεραμίδια — οι φωτογράφοι ας προγραμματίσουν ανάλογα.
• Παπούτσια κλειστά: στα μονοπάτια γύρω από τα μνημεία το χορτάρι έχει πια υγρασία.

Πώς θα φτάσετε

Από την Καλαμάτα, μέσω Μεσσήνης και Ανδρούσας, η Σαμαρίνα απέχει γύρω στα 27 χιλιόμετρα — περίπου μισή ώρα. Από εκεί το Ανδρομονάστηρο είναι ένα τέταρτο ακόμα, και η Μαυροζούμενα άλλο τόσο προς τον Μελιγαλά· η επιστροφή από την εθνική κλείνει τον κύκλο κοντά στα 85 χιλιόμετρα.

Οχτώ αιώνες σε ένα πρωινό, δίχως ουρές και δίχως εισιτήρια — μόνο πέτρα, φως και καμπαναριά που ξέρουν να περιμένουν.