Ένα τραγούδι, μία ιστορία: «Φεύγω»

Γράφτηκε για άντρα που φεύγει στα καράβια, κρίθηκε «για τον Νταλάρα» — κι ο Βαρδής επέμεινε να το πει η Χαρούλα.

Ένα μπαλκόνι ξενοδοχείου στη Μυτιλήνη. Ο Αντώνης Βαρδής παίζει ένα καινούργιο τραγούδι στη Χαρούλα Αλεξίου και στον Αχιλλέα Θεοφίλου — τον παραγωγό της Minos που την είχε φέρει στη δισκογραφία και που το 1975 την είχε παντρευτεί. Το τραγούδι λέγεται «Φεύγω» και δεν έχει ακόμη ηχογραφηθεί. Ο Αχιλλέας, παιδί της Μυτιλήνης ο ίδιος, ακούει και αποφαίνεται:

«Είναι για τον Νταλάρα. […] Αν το πει ο Νταλάρας θα γίνει χαμός.»

Ο Αχιλλέας, όπως τον θυμόταν ο Αντώνης Βαρδής — συνέντευξη στον Θανάση Γιώγλου, 26/7/2011 (ogdoo.gr, 7/8/2022)

Η ένσταση είχε τη λογική της. Ο Βαρδής είχε γράψει αρχικά μόνος του και τη μουσική και τους στίχους — προσωπικούς, όπως έλεγε — με αφηγητή έναν άντρα που φεύγει στα καράβια και παίρνει για συντροφιά την κιθάρα του· κιθαρίστας ήταν άλλωστε κι ο ίδιος. Και ο Θεοφίλου ήξερε καλά τη φωνή που πρότεινε: τη δεκαετία του ’70 είχε κάνει την παραγωγή σε πολλούς δίσκους του Νταλάρα.

Ο Βαρδής αρνήθηκε — και η άρνηση έχει την ειρωνεία της. Στις αρχές της δεκαετίας του ’70, όπως είχε διηγηθεί ο ίδιος, ξόδευε ολόκληρο το μεροκάματο, 360 δραχμές, στο «Στορκ», όπου τραγουδούσαν ο Νταλάρας και η Μαρινέλλα, μόνο για να ακούει τη φωνή του Νταλάρα. Ο Νταλάρας είχε στο μεταξύ ηχογραφήσει και τραγούδια του. Αυτό εδώ, όμως, δεν θα το έπαιρνε.

«Κοίταξε να δεις, εγώ το έγραψα για τη Χαρούλα και πιστεύω ότι θα το πει καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον.»

Αντώνης Βαρδής, συνέντευξη στον Θανάση Γιώγλου, 26/7/2011 (ogdoo.gr, 7/8/2022)

Για να το πει γυναίκα, το τραγούδι έπρεπε να αλλάξει. Η Χαρούλα — που, όπως παρατηρούσε ο Βαρδής, δεν είχε πάει ποτέ στα καράβια — ξαναδούλεψε τους στίχους: εκεί που ο άντρας κρατούσε κιθάρα, εκείνη έβαλε τραγούδι. Γι’ αυτό ο δίσκος γράφει δύο ονόματα στους στίχους: Α. Βαρδής, Χ. Αλεξίου.

Το «Φεύγω» κυκλοφόρησε τον Ιούνιο του 1980 και έκλεινε τον δίσκο «Ξημερώνει» της Minos, που ήρθε έναν χρόνο μετά «Τα τραγούδια της Χαρούλας» του Μάνου Λοΐζου. Μουσική, ενορχήστρωση και διεύθυνση ορχήστρας ήταν του Βαρδή· στίχους έδωσαν ο Σαράντης Αλιβιζάτος και ο Μάνος Ελευθερίου. Το ομώνυμο τραγούδι, που ανοίγει την πρώτη πλευρά, έχει πάντως στίχους της ίδιας της Αλεξίου: κατά τον Βαρδή, μόλις άκουσε τη μελωδία, ζήτησε να τους γράψει εκείνη. Ο δίσκος, δηλαδή, ανοίγει και κλείνει με τη δική της υπογραφή.

Έξι χρόνια αργότερα, το 1986, ο Βαρδής ηχογράφησε το «Φεύγω» και με τη δική του φωνή, στον δίσκο «Συγκάτοικοι είμαστε όλοι στην τρέλλα». Το τραγούδι που γράφτηκε για άντρα και το έκανε δικό της μια γυναίκα ξαναβρήκε έτσι αντρική φωνή. Όχι όμως εκείνη που είχε διαλέξει ο Αχιλλέας στο μπαλκόνι της Μυτιλήνης.

Ταυτότητα του τραγουδιού

• Μουσική: Αντώνης Βαρδής
• Στίχοι: Αντώνης Βαρδής, Χάρις (Χαρούλα) Αλεξίου
• Πρώτη εκτέλεση: Χάρις (Χαρούλα) Αλεξίου
• Χρονολογία & δίσκος: Ιούνιος 1980 — δίσκος «Ξημερώνει», Minos (Μίνως Μάτσας & Υιός), DAL-MSM 377· ενορχήστρωση και διεύθυνση ορχήστρας: Αντώνης Βαρδής· παραγωγή: Ηλίας Μπενέτος
• Σημαντική επανεκτέλεση: Αντώνης Βαρδής, στον δίσκο «Συγκάτοικοι είμαστε όλοι στην τρέλλα» (CBS, 1986)

Σημείωση ακριβείας. Η σκηνή της Μυτιλήνης και ο διάλογος για τον Νταλάρα στηρίζονται μόνο στη διήγηση του ίδιου του Βαρδή (συνέντευξη του 2011 στον Θανάση Γιώγλου· ανάλογη εκδοχή και στο emvolos.gr, 2022). Δεν βρέθηκε επιβεβαίωση από τον Αχιλλέα Θεοφίλου (†2025), τη Χάρις Αλεξίου ή τον Γιώργο Νταλάρα, ούτε ακριβής χρονολόγηση της σκηνής. Στη συνέντευξη ο Βαρδής λέει μόνο «Αχιλλέας»· το επώνυμο Θεοφίλου το δίνει άλλη δήλωσή του, στο emvolos.gr. Ο Βαρδής απέδιδε την πρόταση και σε προσωπικούς λόγους του Αχιλλέα με τον Νταλάρα — εικασία δική του, με ένα «μάλλον», που δεν τη μεταφέρουμε ως γεγονός. Ίδια πηγή έχει και η λεπτομέρεια της κιθάρας που έγινε τραγούδι. Στα στοιχεία του δίσκου παραγωγός αναγράφεται ο Ηλίας Μπενέτος, όχι ο Θεοφίλου.

Πηγές

• Θανάσης Γιώγλου, «Θα σας πω μια ιστορία: “Ξημερώνει… Φεύγω”», ogdoo.gr, 7/8/2022 (συνέντευξη Αντώνη Βαρδή, 26/7/2011)
• Θανάσης Γιώγλου, «Αντώνης Βαρδής, Χάρις Αλεξίου – “Ξημερώνει”», ogdoo.gr, 17/5/2012
• Discogs: Χάρις Αλεξίου, Αντώνης Βαρδής – «Ξημερώνει», LP, Minos DAL-MSM 377, 1980
• Discogs: «Αντώνης Βαρδής» (Οι Συνθέτες και οι Επιτυχίες τους), Minos MSM 862/3, 1991
• Νίκος Γ. Σακελλαρόπουλος, «Αντώνης Βαρδής: Από τη Francoise στον Καζαντζίδη», emvolos.gr, 8/8/2022
• «Αντώνης Βαρδής (1948-2014)», LiFO, 2/9/2014
• Αναστασία Κουκά, «Αχιλλέας Θεοφίλου: Η ιστορία του ελληνικού τραγουδιού μέσα από το άλμπουμ της ζωής του», protothema.gr, 21/5/2025
• Discogs: Αντώνης Βαρδής – «Συγκάτοικοι είμαστε όλοι στην τρέλλα», LP, CBS 57034, 1986
• Χάρις Αλεξίου – «Φεύγω» (1980), κανάλι «Haris Alexiou – Topic» στο YouTube

Μπείτε στο messiniaradio.gr και ακούστε το τραγούδι της ημέρας.