Ένα τραγούδι, μία ιστορία: «Αύγουστος»

Το τραγούδι που ξεκίνησε μετά τον σεισμό του 1978 βγήκε σε δίσκο μόλις το 1984 — και οι πηγές δίνουν αντίθετες εκδοχές για το πώς γράφτηκε.

Ιούνιος του 1978. Ο μεγάλος σεισμός χτυπά τη Θεσσαλονίκη και το σπίτι του Νίκου Παπάζογλου παθαίνει ζημιές. Στέλνει τη γυναίκα του και το νεογέννητο κοριτσάκι τους σε συγγενείς στην Αμερική και μένει μόνος. Τον Αύγουστο ο φίλος του Διονύσης Σαββόπουλος τον καλεί στο σπίτι του στο Πήλιο.

Εκεί, σύμφωνα με όσα αφηγείται ο ίδιος, γνωρίζει μια γυναίκα που τον συγκλονίζει. Νιώθοντας ενοχές απέναντι στην οικογένειά του, αποφασίζει να φύγει και να γυρίσει στη Θεσσαλονίκη. Η αφήγηση δεν λέει ποια ήταν η γυναίκα· το όνομά της δεν αναφέρεται πουθενά και δεν πρέπει να υποτεθεί.

«Το μισό είναι για την κόρη μου και το μισό γι’ αυτήν την κοπέλα.»

Νίκος Παπάζογλου, εκπομπή «Στα Άκρα», όπως παρατίθεται στα Μικροπράγματα/LIFO, Άρης Δημοκίδης, 1/8/2021

Εδώ οι εκδοχές χωρίζουν. Τα Μικροπράγματα και το LIFO λένε ότι το τραγούδι, στίχος και μελωδία, διαμορφώθηκε στο κεφάλι του στη διαδρομή της επιστροφής, και ότι δεν το έγραψε ποτέ σε χαρτί. Το Protagon μεταφέρει από τον ίδιο ότι κλείστηκε σπίτι και το έγραψε με δουλειά τριών ημερών στην κιθάρα. Η διάρκεια πηγαίνει από «είκοσι λεπτά» έως τρεις μέρες. Ό,τι κι αν ισχύει, το τραγούδι έμεινε για χρόνια χωρίς δίσκο: έπαιζε σε φίλους με φωνή και κιθάρα.

Τα έγχορδα προστέθηκαν πολύ αργότερα. Στο «Χαράτσι» του 1984, στη Lyra, ο «Αύγουστος» ηχογραφήθηκε στο Tuba της Θεσσαλονίκης με ορχήστρωση του Γιάννη Τσαμπάζη και διεύθυνση του Γιάννη Αγγελάκη· παραγωγός ήταν ο ίδιος ο Παπάζογλου.

Το Protagon προσθέτει ότι ο Δ. Χριστιανόπουλος τον συμβούλεψε να αφαιρέσει αφηρημένα ουσιαστικά όπως «έκσταση» ή «ανάταση». Για τον Μάνο Χατζιδάκι υπάρχουν δύο διαφορετικές χρονικές τοποθετήσεις, γι’ αυτό δεν τον βάζουμε στην ιστορία ως γεγονός.

Έξι χρόνια για να βγει, αντιφάσεις για το πώς γράφτηκε — και ένα τραγούδι που ακούγεται σαν να έγινε μονοκοπανιά.

Ταυτότητα του τραγουδιού

• Μουσική και στίχοι: Νίκος Παπάζογλου
• Πρώτη εκτέλεση: Νίκος Παπάζογλου
• Δίσκος: «Χαράτσι», Lyra (3369), Μάρτιος 1984
• Ορχήστρωση: Γιάννης Τσαμπάζης

Σημείωση ακριβείας. Οι πηγές διαφέρουν στον τόπο και τον χρόνο σύνθεσης (στο αυτοκίνητο ή στο σπίτι· είκοσι λεπτά ή τρεις μέρες) και στο αν γράφτηκε ποτέ σε χαρτί. Το «1978» προκύπτει από τις αφηγήσεις· δεν υπάρχει δισκογραφικό τεκμήριο της ακριβούς ημερομηνίας. Τα δύο παραθέματα του Παπάζογλου μεταφέρονται από τρίτες πηγές.

Πηγές

• Άρης Δημοκίδης, Μικροπράγματα/LIFO, 1/8/2021: https://mikropragmata.lifo.gr/aksechasta/istories-piso-apo-megala-tragoudia-avgoustos/
• Protagon: https://www.protagon.gr/themata/i-istoria-enos-tragoudiou-o-avgoustos-tou-nikou-papazoglou-44342976732
• LIFO, Α. Μποσκοΐτης, 12/8/2015: https://www.lifo.gr/comment/328835
• e-thessalia: https://e-thessalia.gr/papazoglou-avgoustos-agnosti-istoria-tou-erotikoterou-tragoudiou-pou-graftike-sto-pilio/
• Discogs, «Χαράτσι»: https://www.discogs.com/release/2868378

Μπείτε στο messiniaradio.gr και ακούστε το τραγούδι της ημέρας.