Η βόλτα της ημέρας: Ανδρίτσαινα και Επικούριος Απόλλων — ο «Παρθενώνας» που κρύβεται στα βουνά

Φωτο: Carole Raddato / Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0)

Ο δρόμος ανεβαίνει στροφή τη στροφή, ώσπου μένουν μόνο βράχια, ουρανός και μια μεγάλη λευκή τέντα. Από κάτω της στέκει, πάνω από 2.400 χρόνια τώρα, ο ναός του Επικούριου Απόλλωνα. Είμαστε στις Βάσσες, στα 1.130 περίπου μέτρα του Κωτιλίου: για εμάς τους Μεσσήνιους, μονοήμερη εκδρομή μαζί με την πέτρινη Ανδρίτσαινα.

Ένας τόπος γεμάτος ιστορίες

Τον ναό αφιέρωσαν οι αρχαίοι Φιγαλείς στον Απόλλωνα τον Επικούριο, δηλαδή τον βοηθό. Κατά τον Παυσανία, ο θεός τούς γλίτωσε από λοιμό· άλλη παράδοση μιλά για βοήθεια σε πόλεμο με τους Σπαρτιάτες. Ο Παυσανίας τον αποδίδει στον Ικτίνο, συναρχιτέκτονα του Παρθενώνα — οι μελετητές δεν είναι βέβαιοι — και τον βάζει δεύτερο στην Πελοπόννησο, μετά τον ναό της Τεγέας. Αυστηρός κριτής. Εδώ βρέθηκε το αρχαιότερο γνωστό κορινθιακό κιονόκρανο, ενώ η ζωφόρος, 23 πλάκες με Αμαζόνες και Κενταύρους, αφαιρέθηκε το 1812 και από το 1815 βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο. Το 1986 ο ναός έγινε το πρώτο ελληνικό μνημείο της UNESCO και το 1987 μπήκε κάτω από την τέντα, «προσωρινά», ώσπου να ολοκληρωθεί η αναστήλωση. Το προσωρινό κλείνει φέτος τα 39. Όσο για την Ανδρίτσαινα, το 1838 ο λόγιος Κωνσταντίνος Νικολόπουλος, ο «Αγαθόφρων» που ζούσε στο Παρίσι, της χάρισε τη βιβλιοθήκη του, με βιβλία ήδη από τον 16ο αιώνα.

Τι θα δείτε

• Τον ναό από κοντά: δωρικό απ’ έξω, ιωνικό μέσα, στραμμένο ασυνήθιστα από βορρά προς νότο. Τον στηρίζουν αντισεισμικά ικριώματα· η φωτογραφία για καρτ ποστάλ θα περιμένει.
• Λίγο ψηλότερα, με μια μικρή ανηφόρα, λείψανα δύο μικρότερων ναών, της Αφροδίτης και της Άρτεμης.
• Στην Ανδρίτσαινα, την Τρανή Βρύση του 1724, με τις δίδυμες καμάρες στην πλατεία του Αγίου Νικολάου. Λένε πως είναι η παλαιότερη χρονολογημένη βρύση του Μοριά.
• Στη Δημόσια Ιστορική Βιβλιοθήκη, γύψινα εκμαγεία της ζωφόρου, δώρο του Βρετανικού Μουσείου το 1963. Τα πρωτότυπα στο Λονδίνο, τα αντίγραφα στο χωριό.

Τι να ξέρετε πριν πάτε

• Για το ωράριο, δείτε το odysseus.culture.gr ή τηλεφωνήστε στον χώρο, στο 26260 22275.
• Κυλικείο στον χώρο δεν υπάρχει. Νερό και κάτι να τσιμπήσετε, από το σπίτι.
• Στα 1.130 μέτρα ο Οκτώβριος δεν θυμίζει Ναυαρίνου. Ζακέτα στο πορτμπαγκάζ, και μην απορήσετε αν σας υποδεχτεί ομίχλη.
• Λεωφορείο ως τον ναό δεν υπάρχει· θέλει αυτοκίνητο. Το πάρκινγκ είναι δωρεάν.
• Κατοικίδια δεν επιτρέπονται στον στεγασμένο χώρο, με εξαίρεση τους σκύλους-οδηγούς.

Πώς θα φτάσετε

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηλείας δίνει περίπου 87 χιλιόμετρα από την Καλαμάτα ως τον ναό, κάτι παραπάνω από μία ώρα· με τις στροφές, λογαριάστε άνετα μιάμιση. Αν θέλετε να ανεβείτε από την Ανδρίτσαινα, πάρτε τον αυτοκινητόδρομο ως τη Μεγαλόπολη και από εκεί τον δρόμο προς Ολυμπία, μέσω Καρύταινας. Από την Καρύταινα ως την Ανδρίτσαινα είναι περίπου 30 χιλιόμετρα, κι από εκεί ως τον ναό 14, ανηφορικά, σε 20 με 30 λεπτά.

Καλή βόλτα, και ο Επικούριος βοηθός σας σε κάθε στροφή!