Η βόλτα της ημέρας: Κοσμάς και Μονή Έλωνας — το μπαλκόνι του Πάρνωνα και το μοναστήρι στον γκρεμό

Φωτο: AlMare / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Στα 1.150 μέτρα, στη νοτιοανατολική πλευρά του Πάρνωνα, μια πλατεία με αιωνόβια πλατάνια και πέτρινες βρύσες σας περιμένει σαν να σταμάτησε ο χρόνος. Τον Κοσμά τον λένε «μπαλκόνι της Κυνουρίας» και, με καθαρό ουρανό, η ματιά φτάνει ως την Ύδρα και τις Σπέτσες. Λίγο πιο κάτω, ένα μοναστήρι κρέμεται κυριολεκτικά από έναν κόκκινο βράχο.

Ένας τόπος γεμάτος ιστορίες

Ο Κοσμάς αναφέρεται πρώτη φορά το 1592, ως «Άγιος Κοσμάς». Οι κάτοικοί του ήταν ξακουστοί πετράδες και χτενάδες. Το 1944 οι Γερμανοί έκαψαν σχεδόν ολόκληρο το χωριό: 498 από τα 505 σπίτια. Οι κάτοικοι το ξανάχτισαν και το 1951 άνοιξαν, με τα χέρια τους, τον δρόμο προς το Γεράκι, τον «δρόμο των 100 ημερών». Ως τότε εδώ έφτανε κανείς μόνο με τα πόδια. Για τη Μονή Έλωνας η παράδοση λέει ότι γύρω στο 1300 κάποιοι βοσκοί είδαν ένα φως στον γκρεμό και βρήκαν εκεί μια εικόνα της Παναγίας με το καντήλι της αναμμένο. Ο ηγούμενός της, ο Νεόφυτος, ήταν μέλος της Φιλικής Εταιρείας και σκοτώθηκε το 1821.

Τι θα δείτε

• Την πλατεία. Τα πλατάνια της φυτεύτηκαν το 1883 και στη μέση στέκει ο ναός των Αγίων Αναργύρων, των πολιούχων του χωριού.
• Τα «Λιοντάρια». Τις βρύσες με τις λεοντοκεφαλές πίσω από την εκκλησία, με νερό πηγής που δεν χρειάζεται φίλτρο.
• Τα πέτρινα σπίτια. Διώροφα, από τη γκρίζα πέτρα του Πάρνωνα, με τη δουλειά των ντόπιων μαστόρων σε κάθε γωνία.
• Τα μονοπάτια. Περνούν μέσα από καστανιές και καρυδιές· ένα από αυτά κατεβαίνει ως τη Μονή Έλωνας.
• Τη Μονή Έλωνας. Χτισμένη σε ένα κοίλωμα του κοκκινωπού βράχου, πάνω από τη χαράδρα του Δαφνώνα. Ένας στενός διάδρομος στο χείλος του γκρεμού σάς οδηγεί στο καθολικό του 1809.

Τι να ξέρετε πριν πάτε

• Στα 1.150 μέτρα το φθινόπωρο έχει έρθει για τα καλά: ο Πάρνωνας είδε τα πρώτα του χιόνια στις 17 Οκτωβρίου. Πάρτε ζεστά ρούχα.
• Είναι η εποχή του κάστανου και του καρυδιού.
• Από τον Κοσμά ως το μοναστήρι είναι 13 με 15 χιλιόμετρα, όλο στροφές. Συνεχίζοντας άλλα τόσα, κατεβαίνετε στο Λεωνίδιο, την πρωτεύουσα της Τσακωνιάς.
• Η Έλωνα είναι γυναικεία μονή εδώ και μισό αιώνα: σεμνή ενδυμασία και ησυχία.

Πώς θα φτάσετε

Από την Καλαμάτα περνάτε τον Ταΰγετο ως τη Σπάρτη, σε 57 περίπου χιλιόμετρα. Από εκεί συνεχίζετε ανατολικά για το Γεράκι και ανεβαίνετε στον Κοσμά, άλλα 49 χιλιόμετρα. Συνολικά γύρω στα 105 χιλιόμετρα και δύο ώρες οδήγηση. Η διαδρομή μέσω Τρίπολης δείχνει πιο «εύκολη» στον χάρτη, αλλά είναι σχεδόν διπλάσια.

Παραγγείλετε κάτι ζεστό κάτω από τα πλατάνια και αφήστε τον Πάρνωνα να αλλάζει χρώματα μπροστά σας: εδώ το φθινόπωρο δεν περνάει, κάθεται.