ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙ, ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ

Ένα τραγούδι, μία ιστορία: «Αν βουληθώ να σ’ αρνηθώ»

today22/11/2026

Φόντο

Ο Μίμης Πλέσσας το έγραψε για μια ταινία για την ΕΟΚΑ, πάνω σε παλιούς κυπριακούς στίχους — και ο τραγουδιστής του δεν εμφανίζεται ούτε για ένα δευτερόλεπτο στην οθόνη.

Ο Μίμης Πλέσσας, έτσι όπως το διηγήθηκε ο ίδιος στο κυπριακό ραδιόφωνο, βρίσκεται ακουμπισμένος στο στέρνο του Μακάριου. Ο αρχιεπίσκοπος, με τη βαριά παφίτικη φωνή του, του εξηγεί τι λένε πραγματικά οι στίχοι ενός τραγουδιού του, που μοιάζει με όρκο αγάπης.

«Αυτό, παλληκάρι μου, δεν είναι ερωτικό τραγούδι, αλλά είναι γραμμένο για την Κύπρο.»

— Ο Μακάριος, όπως τον θυμόταν ο Μίμης Πλέσσας σε εκπομπή του ΡΙΚ (παράθεση στο ogdoo.gr, 12/10/2026)

Το τραγούδι είναι το «Αν βουληθώ να σ’ αρνηθώ». Γεννήθηκε για το «Νησί της Αφροδίτης», την ταινία του Γιώργου Σκαλενάκη πάνω σε θεατρικό έργο του Αλέξη Πάρνη: ένας αγωνιστής της ΕΟΚΑ στη φυλακή των Βρετανών, οι σύντροφοί του που απαγάγουν ένα παιδί για αντάλλαγμα, και στο κέντρο η μάνα του, την οποία υποδύεται η Κατίνα Παξινού.

Ο Πλέσσας ήταν τότε ο άνθρωπος που έγραφε, όπως λέει ο Βιολάρης, «όποιο τραγούδι» ζητούσε το είδος της κάθε ταινίας. Για αυτήν έκανε έρευνα, βρήκε κυπριακά κείμενα και έντυσε με μουσική μια διασκευή από στίχους κυπριακούς — εκείνους όπου ο αφηγητής εύχεται, αν ποτέ αρνηθεί, «να μην εβρώ νερό να πιω». Για τη φωνή κάλεσε τον Κύπριο Μιχάλη Βιολάρη.

Ο Βιολάρης δεν εμφανίζεται στην ταινία· ακούγεται μόνο η φωνή του. Γι’ αυτό, όπως αφηγήθηκε στον Κώστα Παυλικιάνη, έμεινε έκπληκτος όταν, χρόνια αργότερα, ο σκηνοθέτης τον αγκάλιασε σαν να είχε πρωταγωνιστήσει:

«Εσύ κι η Παξινού, μου στηρίξατε την ταινία!»

— Ο Γιώργος Σκαλενάκης, όπως τον θυμάται ο Μιχάλης Βιολάρης σε συνέντευξη στον Κώστα Παυλικιάνη (ogdoo.gr, 12/10/2026)

Το τραγούδι κυκλοφόρησε σε δίσκο 45 στροφών της Zodiac (ZS 8175), στη δεύτερη πλευρά, με τη σημείωση «από την ταινία Το νησί της Αφροδίτης» και τον Πλέσσα στη διεύθυνση της ορχήστρας. Στην πρώτη πλευρά υπήρχε ένα άλλο τραγούδι του Πλέσσα, το «Κρίμα το παλληκάρι». Την ίδια χρονιά μπήκε και στο LP «Βιολάρης 3». Ο ίδιος ο τραγουδιστής το λέει «δύσκολο τραγούδι» και λέει ότι τον ακολουθεί μέχρι σήμερα.

Το 2001 το ερμήνευσε ζωντανά ο Γιάννης Κούτρας και το 2004 ακούστηκε με τον Μανώλη Λιδάκη στη σειρά της ΝΕΤ «Τα παιδιά της Νιόβης». Ακολούθησαν η Εύη Καπάταη και ο Χρήστος Σίκκης. Κι έτσι ένα δίστιχο που ακούγεται σαν ερωτικός όρκος, και που ο Μακάριος το διάβαζε ως όρκο στην πατρίδα, συνεχίζει να τραγουδιέται χωρίς κανείς να χρειάζεται να διαλέξει ανάμεσα στα δύο.

Ταυτότητα του τραγουδιού

  • Μουσική: Μίμης Πλέσσας
  • Στίχοι: διασκευή παραδοσιακών κυπριακών στίχων (η ετικέτα του δίσκου γράφει μόνο «Μ. Πλέσσα»)
  • Πρώτη εκτέλεση: Μιχάλης Βιολάρης
  • Ταινία: «Το νησί της Αφροδίτης» (1969), σκηνοθεσία Γιώργου Σκαλενάκη, με την Κατίνα Παξινού
  • Δίσκος: 45άρι Zodiac ZS 8175 (1970), Β΄ πλευρά· πρώτη πλευρά «Κρίμα το παλληκάρι». Επίσης στο LP «Βιολάρης 3» (Zodiac, 1970)
  • Επανεκτελέσεις: Γιάννης Κούτρας (2001, ζωντανή ηχογράφηση), Μανώλης Λιδάκης (2004, «Τα παιδιά της Νιόβης»), Εύη Καπάταη (2005), Χρήστος Σίκκης (2007)

Σημείωση ακριβείας. Η ετικέτα του 45άρι αποδίδει το τραγούδι ολόκληρο στον Πλέσσα («Written-By» στο Discogs), αλλά ο Βιολάρης λέει ότι ο Πλέσσας μελοποίησε διασκευή κυπριακών στίχων. Η ακριβής πηγή των στίχων και το ποιος έκανε τη διασκευή δεν τεκμηριώνονται. Ο Βιολάρης θυμάται ότι η ταινία ήταν η τελευταία εμφάνιση της Παξινού στον κινηματογράφο· η φιλμογραφία της όμως αναφέρει δύο ταινίες του 1970 μετά από αυτή («Un été sauvage», «The Martlet’s Tale»). Μερικές βάσεις δεδομένων δίνουν για την ταινία το 1965, ενώ η φιλμογραφία της Παξινού και το ogdoo.gr δίνουν το 1969. Το ogdoo.gr αναφέρει ως ημερομηνία κυκλοφορίας του δίσκου την 22α Μαρτίου 1970.

Πηγές

  • ogdoo.gr, «Η ιστορία του “Αν βουληθώ” με τον Μιχάλη Βιολάρη», Κώστας Παυλικιάνης, 12/10/2026 (με τη συνέντευξη του Βιολάρη και την αφήγηση του Πλέσσα στο ΡΙΚ)
  • Discogs: Μιχάλης Βιολάρης – «Κρίμα το παληκάρι / Αν βουληθώ να σ’ αρνηθώ», Zodiac ZS 8175 (1970), release 3724167· «Βιολάρης 3», Zodiac SYZP 88014 (1970), release 4345901
  • Βικιπαίδεια: «Μιχάλης Βιολάρης» (el)· «Katina Paxinou», φιλμογραφία (en)
  • TMDB / ReSee Movies: «The Island of Aphrodite [Το νησί της Αφροδίτης]», συντελεστές και υπόθεση

Μπείτε στο messiniaradio.gr και ακούστε το τραγούδι της ημέρας.

ΜΟΙΡΑΣΤΕΙΤΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ

Συντάχθηκε από: Messinia Radio