Ένα τραγούδι, μία ιστορία: «Μες στην πολλή σκοτούρα μου»

Ο Τσιτσάνης έγραψε τη «Σκοτούρα» το 1939 για τον Παγιουμτζή. Το 1961 την ξαναηχογράφησε με μια νεαρή τραγουδίστρια του μαγαζιού του — και, κατά τη δική της μαρτυρία, ζήτησε να αποσυρθεί η εκδοχή που είχε μόλις βγει.

Καλοκαίρι του 1961, στο «Φαληρικόν». Η Πόλυ Πάνου δουλεύει δίπλα στον Βασίλη Τσιτσάνη και εκείνος της μαθαίνει ένα ζεϊμπέκικο που τότε ήταν ήδη είκοσι δύο χρονών. Στη δική της φωνή το τραγούδι θα αποκτούσε δεύτερη ζωή.

Η πρώτη ζωή του ξεκίνησε στις αρχές του 1939. Ο Στράτος Παγιουμτζής το ηχογραφεί για την ελληνική HMV, με τον ίδιο τον Τσιτσάνη στο τρίχορδο μπουζούκι. Είναι ζεϊμπέκικος ρυθμός 9/8, σε ελάσσονα κλίμακα.

Στις 9 Μαΐου του 1961 ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης ηχογραφεί το τραγούδι με τον Τσιτσάνη και μουσικούς του κύκλου του. Δύο μήνες αργότερα, στις 6 Ιουλίου, ηχογραφεί η Πάνου. Γιατί ξανά, και με άλλη φωνή; Η απάντηση βασίζεται στη δική της διήγηση: το τραγούδι έγινε επιτυχία, οι θαμώνες το ζητούσαν συνέχεια, και ο Τσιτσάνης είπε στην εταιρεία ότι θα σταματήσει τη διάθεση της εκδοχής Μπιθικώτση και θα το ξαναηχογραφήσει με εκείνη.

«Δουλεύαμε στο «Φαληρικόν»…»

Πόλυ Πάνου, συνέντευξη στον Θανάση Γιώγλου, 16 Μαΐου 2011 (ogdoo.gr, 15 Μαΐου 2022)

Η εκδοχή της δεν είναι αντίγραφο. Είναι πιο αργή και πιο «κομμένη» — ένα ζεϊμπέκικο staccato, όπως το περιγράφει η ίδια — και ο Τσιτσάνης άλλαξε και την εισαγωγή. Η Πάνου λέει ότι έγινε μεγάλη επιτυχία που πουλούσε και χρόνια μετά.

Από εκεί και πέρα το τραγούδι δεν σταμάτησε να ταξιδεύει: το ηχογράφησαν η Μαρινέλλα, ο Νταλάρας, ο Πάριος, ο Μαργαρίτης, ο Αλεξιάδης, ενώ ο Σταύρος Ξαρχάκος το επεξεργάστηκε για ορχήστρα. Και στις 11 Μαρτίου 2002, στη συναυλία-αφιέρωμα στον Μπιθικώτση στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας, ήταν η Πόλυ Πάνου που το τραγούδησε.

Το ίδιο ζεϊμπέκικο, δύο ταχύτητες, δύο φωνές το 1961 — και ένα τραγούδι που ο δημιουργός του ήξερε πότε να το ξαναπαίξει.

Ταυτότητα του τραγουδιού

• Τίτλος: «Μες στην πολλή σκοτούρα μου» (γνωστό και ως «Σκοτούρα»)
• Μουσική: Βασίλης Τσιτσάνης (στιχουργός δεν αναγράφεται στις δισκογραφικές καταγραφές που συμβουλευτήκαμε)
• Πρώτη ηχογράφηση: Στράτος Παγιουμτζής, αρχές 1939, HMV (AO 2540)
• Εκδοχή του 1961: Πόλυ Πάνου, ηχογράφηση 6 Ιουλίου 1961, Columbia
• Είδος: ζεϊμπέκικο, 9/8

Σημείωση ακριβείας. Ο ισχυρισμός ότι ο Τσιτσάνης ζήτησε να αποσυρθεί η εκδοχή Μπιθικώτση βασίζεται στη μαρτυρία της Πόλυς Πάνου και δεν τεκμηριώθηκε από δισκογραφικό έγγραφο. Οι αριθμοί καταλόγου της Columbia διαφέρουν ανάμεσα στις πηγές, γι’ αυτό δεν τους αναφέρουμε. Η ακριβής ημερομηνία του 1939 δίνεται ως «Ιανουάριος ή Φεβρουάριος».

Πηγές

• Θανάσης Γιώγλου, «Θα σας πω μια ιστορία: Μες στην πολλή σκοτούρα μου», ogdoo.gr, 15 Μαΐου 2022 (συνέντευξη με την Πόλυ Πάνου, 16 Μαΐου 2011)
• Αρχείο ΜΕΛΟΣ, «Μες στην πολλή σκοτούρα μου» / Παγιουμτζής, Στράτος [1939], collection.melos-project.gr
• Αρχείο ΜΕΛΟΣ, «Μέσα στην πολλή σκοτούρα» / Πάνου, Πόλυ [1961], collection.melos-project.gr

Μπείτε στο messiniaradio.gr και ακούστε το τραγούδι της ημέρας.