Ένα τραγούδι, μία ιστορία: «Τα Λαδάδικα»

Ο Φίλιππος Γράψας έγραψε τα «Λαδάδικα» ως διάλογο ανάμεσα σε έναν πελάτη και μια κοπέλα. Η δισκογραφική έκοψε την τελευταία, πιο τολμηρή στροφή. Ο Δημήτρης Μητροπάνος, πάλι, την τραγουδούσε σε κάθε συναυλία.

Θεσσαλονίκη, πολλά χρόνια πριν από το τραγούδι. Ένα μικρό αγόρι φεύγει κρυφά από το σπίτι του στην Άνω Πόλη και κατεβαίνει, λίγο φοβισμένο, στα στενά πίσω από το λιμάνι. Δεν μπαίνει πουθενά. Στέκεται απ’ έξω και ακούει φωνές, γέλια και βιαστικά βήματα αντρών που βγαίνουν από τα σπίτια. Ύστερα γυρίζει τρέχοντας πίσω, πριν το καταλάβει κανείς.

Το αγόρι ήταν ο Φίλιππος Γράψας και τα στενά ήταν τα Λαδάδικα. Πολλά χρόνια αργότερα, το 2016, το διηγήθηκε στον Θανάση Γιώγλου στο Εθελοντικό Ραδιόφωνο του Δήμου Θεσσαλονίκης:

«Μου ’κανε εντύπωση, τι γίνεται εκεί που πάνε οι άντρες και τι κάνουν οι άντρες που πάνε εκεί και ξέφευγα απ’ το σπίτι μου στην Άνω Πόλη και πήγαινα δειλά, δειλά.»

— Φίλιππος Γράψας στον Θανάση Γιώγλου, ogdoo.gr, 1/10/2022 (συνέντευξη 10/2/2016)

Το τραγούδι, λέει ο Γράψας, το είχε γράψει αρκετά χρόνια πριν δισκογραφηθεί. Τη μουσική την έγραψε ο Μάριος Τόκας και το τραγούδι μπήκε στο «Παρέα μ’ έναν ήλιο». Ήταν η δεύτερη συνεργασία του Τόκα με τον Μητροπάνο, που κυκλοφόρησε από τη Minos-EMI το 1994, σε ενορχήστρωση Νίκου Κούρου, με τον Χρήστο Νικολόπουλο να παίζει μπουζούκι σε πολλά τραγούδια, ανάμεσά τους και στα «Λαδάδικα». Στην εταιρεία ποντάριζαν σε άλλο τραγούδι του δίσκου, τον «Άσωτο». Επιτυχία όμως έγιναν τα «Λαδάδικα».

Στην αρχική του μορφή το τραγούδι ήταν ένας διάλογος για δύο φωνές. Ο πελάτης ρωτούσε πόσο κοστίζει και στο τέλος απαντούσε η κοπέλα. Η εταιρεία το έκοψε για δύο λόγους, όπως εξηγεί ο στιχουργός:

«Αυτό βέβαια, η εταιρεία βρήκε ότι ήταν λίγο τολμηρό κι από την άλλη είπε ότι αν έμπαινε έτσι το τραγούδι, θα πρέπει να υπάρχει πάντα μία κοπέλα να συνοδεύει τον Μητροπάνο στις συναυλίες, οπότε το κόψανε.»

— Φίλιππος Γράψας, ogdoo.gr, 1/10/2022

Ο δίσκος ξεπέρασε τις 100.000 πωλήσεις. Τη στροφή που κόπηκε όμως ο Μητροπάνος δεν την ξέχασε. Κατά τον Γράψα, την είχε αγαπήσει τόσο που δεν άφηνε συναυλία χωρίς να τραγουδήσει την τελευταία φράση της κοπέλας: «στην τιμή περιλαμβάνεται ο καφές». Έτσι ακούγεται και στην ηχογράφηση από το Ηρώδειο, τον Σεπτέμβριο του 2009. Η στροφή που η εταιρεία δεν ήθελε στον δίσκο κατέληξε να ακούγεται σε κάθε συναυλία του τραγουδιστή.

Ταυτότητα του τραγουδιού

• Μουσική: Μάριος Τόκας
• Στίχοι: Φίλιππος Γράψας
• Πρώτη εκτέλεση: Δημήτρης Μητροπάνος
• Δίσκος: «Παρέα μ’ έναν ήλιο» (Minos-EMI, 1994), πλευρά Β, τραγούδι 2
• Ενορχήστρωση: Νίκος Κούρος · μπουζούκι (φιλική συμμετοχή): Χρήστος Νικολόπουλος
• Ζωντανή εκτέλεση με την κομμένη στροφή: Ωδείο Ηρώδου Αττικού, Σεπτέμβριος 2009 (CD «Τα τραγούδια της ζωής μου»)

Σημείωση ακριβείας. Ο Μάριος Τόκας (όχι «Γιώργος») είναι ο συνθέτης και ο Φίλιππος Γράψας ο μοναδικός στιχουργός του τραγουδιού. Στην ετικέτα του δίσκου ο τίτλος είναι «Τα Λαδάδικα», αλλά το τραγούδι είναι ευρύτερα γνωστό σκέτο ως «Λαδάδικα». Ο αριθμός των 100.000 πωλήσεων αφορά ολόκληρο τον δίσκο, και τον αναφέρει ο Θανάσης Γιώγλου, όχι κάποιο δισκογραφικό πιστοποιητικό. Οι λόγοι για τους οποίους κόπηκε η στροφή είναι όπως τους θυμάται ο στιχουργός· δεν βρέθηκε δήλωση της εταιρείας.

Πηγές

• Θανάσης Γιώγλου, «Θα σας πω μια ιστορία: “Λαδάδικα”», ogdoo.gr, 1/10/2022, με απομαγνητοφώνηση της ραδιοφωνικής συνέντευξης του Φίλιππου Γράψα (10/2/2016)
• Discogs, Δημήτρης Μητροπάνος – «Παρέα μ’ έναν ήλιο», release 4139376 (συντελεστές)

Μπείτε στο messiniaradio.gr και ακούστε το τραγούδι της ημέρας.