Ένα τραγούδι, μία ιστορία: «Βρέχει φωτιά στη στράτα μου»

Ένα ζεϊμπέκικο κατά παραγγελία, ένας στίχος που έπρεπε οπωσδήποτε να χωρέσει και ένας νεαρός κιθαρίστας από ένα κέντρο της Ιεράς Οδού: η ιστορία του τραγουδιού, όπως την αφηγήθηκε ο ίδιος ο Μίμης Πλέσσας.

Τέλη της δεκαετίας του ’60, κέντρο «Σου Μου» στο Αιγάλεω. Ο καπνός τόσο πηχτός που, όπως θυμόταν ο Μίμης Πλέσσας, έπρεπε να τον κόψεις με τον σουγιά για να δεις το πάλκο. Ο συνθέτης, ήδη καταξιωμένος στον κινηματογράφο, είχε πάει εκεί επειδή τον παρακίνησε ο Λευτέρης Παπαδόπουλος. Πίσω από την τραγουδίστρια Ανθούλα Αλιφραγκή, ένα παιδί με κιθάρα τη συνόδευε. Κάποια στιγμή ήρθε η σειρά του να τραγουδήσει κι εκείνος.

«Όταν ήλθε η σειρά του να τραγουδήσει, ήξερα ότι κάτι αλλιώτικο συμβαίνει.»

— Μίμης Πλέσσας, «ΤΑ ΝΕΑ», 15/9/2011

Ο νέος λεγόταν Στράτος Διονυσίου. Λίγο καιρό αργότερα ο Πλέσσας είχε μόλις τελειώσει μια συμφωνική μουσική διάρκειας μίας ώρας και δέκα λεπτών για την ταινία του Νίκου Φώσκολου «Ορατότης μηδέν», με τον Νίκο Κούρκουλο, τον Μάνο Κατράκη και τη Μαίρη Χρονοπούλου. Τότε ο Φώσκολος, που υπέγραφε σενάριο και σκηνοθεσία, του ζήτησε κάτι εντελώς διαφορετικό: ένα ζεϊμπέκικο, και μάλιστα με όρο.

«Τότε ο Φώσκολος με παρακάλεσε να γράψω ένα ζεϊμπέκικο που όμως να περιελάμβανε τον στίχο “Κύμα πικρό”.»

— Μίμης Πλέσσας, «ΤΑ ΝΕΑ», 15/9/2011

Εκείνη ακριβώς τη στιγμή, λέει ο συνθέτης, θυμήθηκε το όνομα του τραγουδιστή από την Ιερά Οδό. Το τηλέφωνο χτύπησε στο σπίτι του Λευτέρη Παπαδόπουλου, ο οποίος, κατά το δημοσίευμα, έγραψε τους στίχους σχεδόν αμέσως. Ο στιχουργός βρήκε τον Διονυσίου και την επόμενη μέρα βρέθηκαν όλοι στο στούντιο του Φίνου. Ο Πλέσσας έπαιξε στο πιάνο την εισαγωγή, και ο νεαρός τραγουδιστής το έμαθε και το είπε με την πρώτη.

«Μόλις μπήκα, έπαιξα την εισαγωγή του κομματιού στο πιάνο και το έμαθε (και το είπε) με την πρώτη ο Διονυσίου.»

— Μίμης Πλέσσας, «ΤΑ ΝΕΑ», 15/9/2011

Το τραγούδι ντύνει τη σκηνή όπου ο ήρωας του Κούρκουλου, με το μαύρο μακό, βάζει φωτιά στα φτωχικά του υπάρχοντα. Η ταινία βγήκε στις αίθουσες τον Ιανουάριο του 1970 και το τραγούδι κυκλοφόρησε σε δίσκο 45 στροφών της Columbia, με το «Αγαπώ τα παλληκάρια» στη δεύτερη πλευρά και την ένδειξη ότι προέρχεται από την ταινία. Σύμφωνα με τα «ΝΕΑ», λίγο αργότερα, στη «Βραδιά των Αστέρων» στο Καυταντζόγλειο της Θεσσαλονίκης, εκατοντάδες αναπτήρες άναψαν στις κερκίδες μόλις ο Διονυσίου το τραγούδησε.

Ο Στράτος Διονυσίου έγινε στα χρόνια που ακολούθησαν μία από τις μεγάλες φωνές του λαϊκού τραγουδιού. Κι όλα ξεκίνησαν επειδή ένας σκηνοθέτης ήθελε δύο συγκεκριμένες λέξεις μέσα σε ένα ζεϊμπέκικο, κι ένας συνθέτης θυμήθηκε μια φωνή που είχε ακούσει μέσα στον καπνό.

Ταυτότητα του τραγουδιού

• Μουσική: Μίμης Πλέσσας
• Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
• Πρώτη εκτέλεση: Στράτος Διονυσίου
• Χρονολογία & δίσκος: 1970, δίσκος 45 στροφών «Βρέχει φωτιά στη στράτα μου / Αγαπώ τα παλληκάρια», Columbia (SCDG 3871)· από την ταινία «Ορατότης μηδέν» (Φίνος Φιλμ, πρεμιέρα 5/1/1970)
• Ενορχήστρωση & διεύθυνση ορχήστρας: Μίμης Πλέσσας

Σημείωση ακριβείας. Η ιστορία στηρίζεται στη μαρτυρία του Μίμη Πλέσσα· δεν εντοπίσαμε δημοσιευμένη αφήγηση του Λευτέρη Παπαδόπουλου για το ίδιο περιστατικό. Η φράση ότι οι στίχοι γράφτηκαν «σχεδόν σε χρόνο dt» είναι του δημοσιογράφου, όχι του στιχουργού. Το Discogs χρονολογεί μια αυστραλιανή κοπή του δίσκου στο 1969· οι ελληνικές κοπές και η πρεμιέρα της ταινίας ανήκουν στο 1970. Χαρακτηρισμοί του τύπου «το καλύτερο ζεϊμπέκικο» που κυκλοφορούν σε δημοσιεύματα είναι εκτιμήσεις και όχι τεκμηριωμένες κατατάξεις.

Πηγές

• «1970: Βρέχει φωτιά στη στράτα μου», ΤΑ ΝΕΑ, 15/9/2011 — δηλώσεις Μίμη Πλέσσα: https://www.tanea.gr/2011/09/15/lifearts/culture/1970-brexei-fwtia-sti-strata-moy/
• ΤΑ ΝΕΑ, 11/5/2024, για τον Στράτο Διονυσίου και το «Σου Μου»: https://www.tanea.gr/2024/05/11/greece/stratos-dionysiou-liges-ores-prin-fygei-apo-ti-zoi-ixografouse-tragoudia-gia-ton-disko-poios-allos/
• ogdoo.gr, «Ο Στράτος Διονυσίου πάλι μαζί μας με τραγούδια του Μίμη Πλέσσα», 1/2/2025: https://www.ogdoo.gr/diskografia/diskoi-pou-den-ksexasa/o-stratos-dionysiou-pali-mazi-mas-me-tragoydia-tou-mimi-plessa/
• Discogs, Στράτος Διονυσίου – «Βρέχει φωτιά στη στράτα μου / Αγαπώ τα παλληκάρια», Columbia SCDG 3871 (release 3332241): https://www.discogs.com/release/3332241
• Βικιπαίδεια, «Ορατότης μηδέν» (ταινία, 1970): https://el.wikipedia.org/wiki/Ορατότης_μηδέν

Μπείτε στο messiniaradio.gr και ακούστε το τραγούδι της ημέρας.