Ένα τραγούδι, μία ιστορία: «Το τσιγάρο»

«Το τσιγάρο» δεν ξεκίνησε ως χασάπικο. Η μελωδία ήταν της Ευανθίας Ρεμπούτσικα, ο ρυθμός βγήκε από τα πειράματα του Παναγιώτη Καλαντζόπουλου σε ένα υπόγειο στούντιο και οι στίχοι γράφτηκαν τελευταίοι, όπως το διηγείται ο Γιάννης Κότσιρας.

Καλοκαίρι του 1996, μια μονοκατοικία στην Αγία Παρασκευή. Στη σοφίτα, η Ευανθία Ρεμπούτσικα γράφει μελωδίες με το βιολί της. Στο υπόγειο, ο κιθαρίστας Παναγιώτης Καλαντζόπουλος, που έχει μόλις μετακομίσει εκεί μαζί της, έχει στήσει στούντιο. Ο Γιάννης Κότσιρας περνά για έναν καφέ.

Ο Κότσιρας έχει διηγηθεί πώς ο Καλαντζόπουλος τον κάλεσε κάτω να του δείξει τι έκανε εκείνες τις μέρες. Έπαιρνε τις μελωδίες της Ρεμπούτσικα και τις δοκίμαζε σε άλλους ρυθμούς:

«Όταν πήγα για καφέ, με φώναξε ο Παναγιώτης να μου δείξει πως πειραματίζεται με τις μελωδίες της Ευανθίας. Από βαλς χασάπικο. Από τάνγκο, συρτό»

— Γιάννης Κότσιρας, όπως δημοσιεύτηκε στο in.gr και στο MEGA, 24/4/2021

Εκείνο το απόγευμα ο Κότσιρας άκουσε για πρώτη φορά μια μελωδία της Ρεμπούτσικα σε ρυθμό χασάπικου. Όπως το θυμάται ο ίδιος:

«Εκείνη την ημέρα άκουσα για πρώτη φορά, την μελωδία της Ρεμπούτσικα σε ρυθμό χασάπικου και την ερωτεύτηκα. Μετά από λίγες μέρες η υπέροχη Ελένη Ζιώγα έγινε η νονά του.»

— Γιάννης Κότσιρας, in.gr, 24/4/2021

Η «νονά» είναι η στιχουργός Ελένη Ζιώγα. Λίγες μέρες αργότερα έγραψε τους στίχους και έδωσε στο τραγούδι το όνομά του. Η σειρά, δηλαδή, ήταν η αντίστροφη από τη συνηθισμένη στο λαϊκό τραγούδι: πρώτα η μελωδία, μετά ο ρυθμός και τελευταίο το κείμενο.

Το τραγούδι μπήκε δεύτερο στο «Μόνο ένα φιλί», τον δίσκο που κυκλοφόρησε ο Κότσιρας το 1997 από την Αμοργός/BMG, με όλη τη μουσική της Ρεμπούτσικα και όλους τους στίχους της Ζιώγα. Η Ρεμπούτσικα έκανε και την ενορχήστρωση και έπαιξε βιολί. Στον δίσκο ακούγονται επίσης ο Πλούταρχος Ρεμπούτσικας στο ακορντεόν και ο ίδιος ο Καλαντζόπουλος σε μαντολίνο, κιθάρες και μπάσο. Το χασάπικο που γεννήθηκε στο υπόγειο έμεινε στον τελικό δίσκο.

Ένα από τα πιο αγαπημένα χασάπικα της δεκαετίας του ’90 δεν γεννήθηκε, λοιπόν, από κάποιον καημό. Γεννήθηκε από έναν καφέ και από τη διάθεση ενός μουσικού που, κατά τον Κότσιρα, «έπαιζε σαν παιδί» με τις μελωδίες που κατέβαιναν από τη σοφίτα.

Ταυτότητα του τραγουδιού

• Μουσική & ενορχήστρωση: Ευανθία Ρεμπούτσικα
• Στίχοι: Ελένη Ζιώγα
• Πρώτη εκτέλεση: Γιάννης Κότσιρας
• Δίσκος: «Μόνο ένα φιλί» (Αμοργός/BMG, 74321-518672, 1997), τραγούδι 2, διάρκεια 3:11
• Μουσικοί: Παναγιώτης Καλαντζόπουλος (μαντολίνο, κιθάρες, μπάσο), Σωτήρης Λεμονίδης (πλήκτρα), Θανάσης Σοφράς (κοντραμπάσο) κ.ά.

Σημείωση ακριβείας. Η ιστορία στηρίζεται αποκλειστικά στην αφήγηση του Γιάννη Κότσιρα, όπως δημοσιεύτηκε σε πολλά μέσα τον Απρίλιο του 2021, με αφορμή την εμφάνισή του στο «Σπίτι με το MEGA». Η αρχική πηγή της αφήγησης δεν εντοπίστηκε. Δεν βρέθηκε δήλωση της Ρεμπούτσικα, της Ζιώγα ή του Καλαντζόπουλου. Δεν είναι γνωστό σε ποιον ρυθμό ήταν αρχικά γραμμένη η μελωδία: το «από βαλς χασάπικο, από τάνγκο συρτό» περιγράφει γενικά τα πειράματα του Καλαντζόπουλου. Η Ελένη Ζιώγα δεν έχει σχέση με τον τραγουδοποιό Νίκο Ζιώγαλα.

Πηγές

• «Σπίτι με το MEGA: Η ιστορία πίσω από “Το τσιγάρο” του Κότσιρα», in.gr, 24/4/2021
• «Η ιστορία πίσω από “Το τσιγάρο” του Κότσιρα», megatv.com, 24/4/2021
• Discogs, Γιάννης Κότσιρας – «Μόνο ένα φιλί», release 4940490 (CD) και 10709609 (κασέτα), συντελεστές

Μπείτε στο messiniaradio.gr και ακούστε το τραγούδι της ημέρας.